მირჩა ელიადე – ისტორია როგორც თეოფანია

0
241
ებრაელებს ყოველთვის მიაჩნდათ, რომ განრისხებული იაჰვე თავის რჩეულ ერს ჩადენილი აღვირახსნილი ცოდვების გამო სასჯელად ისტორიულ უბედურებებს უგზავნიდა. არცერთი სამხედრო მარცხი არ ითვლებოდა აბსურდულად, არავითარი ტანჯვა არ იყო ამაო, ვინაიდან ყოველი ასეთი „მოვლენის“ უკან იაჰვეს ნება იკითხებოდა. უფრო მეტიც: იმის თქმაც კი შეიძლება, რომ ეს კატასტროფები აუცილებელიც კი იყო და ღმერთი მათ იმ მიზნით უმზადებდა ებრაელ ხალხს, რომ ისინი საკუთარ ბედისწერას არ დაშორებოდნენ, მოსეს მიერ ნაანდერძევ რელიგიურ გზას არ აცდენოდნენ.
მართლაც, ყოველ ჯერზე, როდესაც „ისტორია“ ამის საშუალებას იძლეოდა და მათთვის, ეკონომიკურად შედარებით აყვავებული და მშვიდობიანი პერიოდი დგებოდა, ებრაელები იაჰვეს შორდებოდნენ და თავიანთი მეზობლების — ბაალის და აშთორეთის — ღმერთებით ინტერესდებოდნენ. მხოლოდ ისტორიული კატასტროფების წყალობით პოულობდნენ კვლავ სწორ გზას, და ასე ძალმომრეობის გზით უბრუნდებოდნენ ჭეშმარიტ ღმერთს.
„შეჰღაღადეს უფალს და თქვეს: შევცოდეთ, რადგან განვუდექით უფალს და ვემსახურებოდით ბაალებსა და აშთორეთებს. ახლა გვიხსენი მტრების ხელთაგან და გემსახურებით“ (I მეფეთა, 12,10). უბედურების ჟამს ჭეშმარიტი ღმერთისკენ მიბრუნება ძალიან გვაგონებს იმ სასოწარკვეთილი პირველყოფილი ადამიანის ჟესტს, რომელსაც უზენაესის არსებობა მხოლოდ მაშინ ახსენდება, როდესაც არსებული საფრთხის უკიდურეს სერიოზულობას აცნობიერებს და ყველა სხვა დანარჩენი ღვთიური „ძალების“ ჩარევის იმედს კარგავს. თუმცა, ებრაელები ისტორიის ჰორიზონტზე ასირიელთა და ბაბილონელთა დიდი მეომარი იმპერიების გამოჩენის შემდეგ გამუდმებით იაჰვეს მიერ დაპირებული და განცხადებული სასჯელის შიშის ქვეშ ცხოვრობდნენ: „თუ არ შეისმენთ უფლის სიტყვას და წინ აღუდგებით უფლის ნაბრძანებს, უფლის ხელი იქნება თქვენ წინააღმდეგ, როგორც თქვენი მამა-პაპის წინააღმდეგ იყო“ (I მეფეთა, 12,15).
წინასწარმეტყველთა შემაძრწუნებელი ხილვები კიდევ უფრო ამძაფრებდნენ და თან ადასტურებდნენ თავისი ხალხისადმი იაჰვეს მიერ მოვლენილ გარდაუვალ სასჯელს, თუ ის თავის რწმენას ვერ შეინარჩუნებდა. არსებული ისტორიული მოვლენები რელიგიურ მნიშვნელობას მხოლოდ იმ შემთხვევაში და იმდენად იძენდნენ, თუ მომხდარი კატასტროფები ხსენებულ წინასწარმეტველურ ხილვებს ცხადყოფდნენ, ანუ თავსდატეხილი უბედურება ნათლად წარმოჩნდებოდა, როგორც ისრაელიანთა მკრეხელობისთვის უფლის მიერ მოვლენილი სასჯელი. ამ წინასწარმეტყველების წყალობით, რომლებიც მათ თანამედროვე მოვლენებს ურყევი რწმენის თვალსაზრისით განიხილავდნენ, ეს მოვლენები „ნეგატიური თეოფანიების“ სახეს იღებდნენ და იაჰვეს „რისხვას“ გამოხატავდნენ.
ამგვარად, ეს ყველაფერი ისტორიულ მოვლენას არამარტო საზრისს ანიჭებდა, არამედ ამ მოვლენებს შორის არსებულ კოჰერენტულობასაც ნათელყოფდა იმდენად, რამდენადაც ყოველი მათგანი ერთი და იმავე, და ერთადერთი ღმერთის ნებას გამოხატავდა.
მაშ ასე, წინასწარმეტყველები პირველად ახდენენ ისტორიის ვალორიზაციას: ისინი იმ ტრადიციული ციკლური ხედვის ჩარჩოებიდან გამოსვლას ახერხებენ, სადაც ყველაფერი მუდმივ განმეორებადობას ემორჩილება, და „ცალმხრივი მიმართულების“ დროს აღმოაჩენენ. ებრაელი ხალხის ცნობიერებას ეს აღმოჩენა მაშინვე და სრულად არ უღიარებია, როგორც ქვემოთ გამოჩნდება, ძველი კონცეფცია კარგა ხნით შემორჩა მათ აზროვნებაში.
პირველად გვხვდება აზრი იმის შესახებ, რომ ისტორიულ მოვლენას თავისთავად შეიძლება ჰქონდეს ღირებულება იმდენად, რამდენადაც მას ღმერთის ნება განსაზღვრავს. ამჯერად ებრაელი ხალხის ღმერთი არქეტიპული ჟესტების და ქმედებების შემქმნელი აღმოსავლური ღვთაება კი არ არის, არამედ პიროვნება, რომელიც გამუდმებით ერევა ისტორიაში და თავის ნებას სხვადასხვა მოვლენების მეშვეობით გამოხატავს(მტრის შემოსევა, ალყა, ბრძოლები და ა.შ.).
ამგვარად, ისტორიული ფაქტი ღმერთის წინაშე პირისპირ მყოფი ადამიანის მიერ ჩადენილი „ქმედება“ ხდება, ის იმ რელიგიურ ღირებულებას იძენს, რომლის მსგავსს აქამდე ვერსად შეხვდებოდით. სწორედ ამიტომ სამართლიანი იქნება იმის აღნიშვნა, რომ ებრაელები პირველები აღმოჩნდნენ მათ შორის, ვინც აღმოაჩინა, რომ ისტორიის მნიშვნელობა ღმერთის ეპიფანიაა — ეს კონცეფცია, როგორც მოსალოდნელი იყო ქრისტიანობამ აიტაცა და შემდგომ უფრო მასშტაბური გახადა.
ჩვენ შეგვიძლია ვიკითხოთ: შეძლებს თუ არა ღვთაების უშუალო და პირად გამოცხადებაზე დაფუძნებული მონოთეიზმი დროის „ხსნას“ და ისტორიის ფარგლებში მის ვალორიზაციას? რა თქმა უნდა გამოცხადების ცნება ცოტა თუ ბევრად აშკარა ფორმით ყველა რელიგიაში გვხვდება — შეიძლება ითქვას ყველა კულტურაშიც. მართლაც, არქეტიპული ჟესტები და ქმედებები, რომელთაც ადამიანები შემდეგ განუწყვეტლივ იმეორებდნენ, ერთსა და იმავე დროს წარმოადგენდნენ როგორც ჰიეროფანიებს ასევე თეოფანიებს.
პირველი ცეკვა, პირველი დუელი, სათევზაოდ პირველად წასვლა, ისევე როგორც პირველი საქორწინო ცერემონიალი ან საერთოდ პირველი რიტუალი, ადამიანებისთვის ყველაფერი მიბაძვის ობიექტი ხდებოდა, ვინაიდან ღვთაების, პირველი ადამიანის, კულტურული გმირის და სხვა. არსებობის გამოვლინების ნათელყოფას წარმოადგენდა. მაგრამ ყველა ეს გამოცხადება მითიურ დროში, თავისი არსებობის დასაწყისის ექსტრა-ტემპორალურ მომენტში მოხდა. ყველაფერი მოხდა და გამოვლინდა სწორედ მაშინ, in illo tempore, მომხდარი გამოცხადების დროს: როგორც სამყაროს და ადამიანის, ასევე ამ უკანასკნელისთვის კოსმოსში მისთვის წინასწარ გათვალისწინებული გარემოებების, სულ უმცირესი დეტალების (ფსიქოლოგია, სოციოლოგია, კულტურა და ა.შ.) შექმნა.
მონოთეისტური გამოცხადების შემთხვევაში საქმე სულ სხვაგვარადაა. აქ გამოცხადება დროში, ისტორიის მიმდინარეობის ფარგლებში მოხდა: მოსემ „აღთქმა“ გარკვეულ „ადგილას“ და გარკვეულ „დროს“ მიიღო. რასაკვირველია, არქეტიპები აქაც გვაქვს სწორედ იმ თვალსაზრისით, რომ ეს მოვლენები, რომლებიც სამაგალითოდ შეიქმნა, აუცილებლად განმეორდება, — მაგრამ ეს მოხდება მას შემდეგ, რაც ეს დრო დასრულდება, სხვანაირად რომ ვთქვათ ახალ illud tempus-ში.
მაგალითად, წინასწარმეტყველ ესაიას თანახმად (12,15-16), მეწამული ზღვის და მდინარე იორდანეს სასწაულებრივი გადალახვა „იმ დღეს“ მოხდება. ამავე დროს, ღმერთის მიერ მოსესთვის შექმნილი გამოცხადება გარკვეული დროის, გარკვეული მომენტის ფარგლებში დარჩება და ვინაიდან ეს გამოცხადება იმავდროულად ღმერთის გამოცხადებაცაა, ის სრულიად ახალ მასშტაბს იღებს — მისი ღირებულება სწორედ იმით განისაზღვრება, რომ ის აღარ არის შექცევადი, რადგან ის უკვე ისტორიული მოვლენაა.
თუმცა, მესიანიზმს დროის ესქატოლოგიური ვალორიზაციის განხორციელება და დახვეწა ძალიან გაუჭირდა: მომავალი ახდენს დროის რეგენერაციას, სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ, მას თავდაპირველ სიწმინდეს და მთლიანობას უბრუნებს. ამგვარად, in illo tempore ჩაერთვება როგორც „საწყის“ დროში, ასევე „დასასრულ“ დროში. ამ მასშტაბურ მესიანურ ხილვებში ასევე ადვილად ამოვიცნობთ კოსმოსის ყოველწლიური რეგენერაციის უძველეს სცენარს, რომელიც შესაქმის აქტის განუწყვეტელი განმეორებით და ვნებული მეფის დრამის მეშვეობით ხორციელდება.
მესია — ბუნებრივია, უზენაეს საფეხურზე — მეფე-ღმერთის ან მისი წარგზავნილის როლს ასრულებს დედამიწაზე, მისი მთავარი მისია მდგომარეობდა ბუნების პერიოდულ და აბსოლუტურ განახლებაში. მისი ტანჯვა-წამება ძალიან მოგვაგონებს მეფის ტანჯვას, მაგრამ ისევე როგორც უძველეს სცენარებში, გამარჯვებული საბოლოოდ მაინც მეფეა. ერთადერთი განსხვავება ის არის, რომ წყვდიადის ძალებზე და ქაოსზე გამარჯვება რეგულარულად და ყოველწლიურად კი არ ხდება, არამედ ის მომავალში და მესიანურ in illo tempore გადადის.
„ისტორიის ზეწოლის“ და პროფეტული და მესიანური გამოცდილების ზეგავლენით, ისრაელიანთა წიაღში ქრისტიანული მოვლენების ახალი ინტერპრეტაციები იქმნებოდა. მართალია, ისრაელი უარს არ ამბობდა არქეტიპებისა და განმეორებების შესახებ ტრადიციულ კონცეფციებზე, თუმცა ისტორიული მოვლენების „გადარჩენას“ ცდილობს და მიიჩნევს, რომ ყველა ისტორიული მოვლენა იაჰვეს ნების აღსრულებით ხდება. მაშინ, როცა, მაგალთად, „ტაჯვა“ იმდენად იყოს ასატანი, რამდენადაც ყველა ამ „ტანჯვის“ წარმოშობის მიზეზი ღვთიურ და დემონურ ძალებს შორის არსებული კონფლიქტი იყო, ანუ „ტანჯვა“ კოსმიური დრამის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენდა. მესიანურ წინასწარმეტყველთა პერიოდის ისრაელისთვის ისტორიული მოვლენა ასატანი იმიტომ იყო, რომ ერთი მხრივ, ის იაჰვეს ნებით ხდებოდა და მეორე მხრივ, ამ ნების აღსრულებას რჩეული ერი საბოლოოდ უნდა გადაერჩინა. მართალია, მესიანიზმი უძველეს სცენარებს უბრუნდება და იყენებს, მაგრამ, უპირველეს ყოვლისა, აუქმებს მათი ad infinitum განმეორების შესაძლებლობას და ამით ამ სცენარებს ახალ ღირებულებას ანიჭებს. მესია მოვა და სამყაროს ერთხელ და სამუდამოდ იხსნის, ხოლო ისტორია არსებობას შეწყვეტს. ამ თვალსაზრისით, ჩვენ არამარტო „იმ დღის“, მომავლის ესქატოლოგიურ ვალორიზაციაზე შეგვიძლია ვისაუბროთ, არამედ ისტორიული ქმნადობის „გადარჩენაზეც“. ისტორია ახლა მუდმივად განმეორებად ციკლად აღარ აღიქმება, როგორც ეს პირველყოფილი ხალხის წარმოდგენაში იყო, ან როგორც ბაბილონური წარმოშობის თეორიებში განიხილებოდა; — ამ შემთხვევაში, ისტორია, რომელსაც მთლიანად აკონტროლებს იაჰვეს ნება-სურვილი, საკუთარი ღირებულების მქონე „ნეგატიური“ ან „პოზიტიური“ თეოფანიების ერთგვარ ჯაჭვად აღიქმება. ეჭვგარეშეა, რომ ყველა სამხედრო მარცხი ერთადერთ არქეტიპს — იაჰვეს რისხვას უკავშირდება. მართალია, ყველა ეს მარცხი არსებითად ერთი და იმავე არქეტიპის განმეორებაა, მაგრამ მას მაინც ერთი უცილობელი განმასხვავებელი ნიშანი აქვს — იაჰვეს უშუალო ჩარევა. სამარიის დაცემა, მიუხედავად იერუსალიმის დაღუპვის მსგავსებისა, სამარიის სიკვდილი იაჰვეს ახალმა ჟესტმა, ისტორიაში უფალი ღმერთის ახლებურმა ჩარევამ გამოიწვია.
ამასთანავე, არ უნდა დაგვავიწყდეს, რომ მსგავსი მესიანური კონცეფციები მხოლოდ რელიგიური ელიტის ექსკლუზიურ შემოქდებას წარმოადგენს. მრავალი საუკუნის განმავლობაში ეს ელიტა ისრალეიანთა რელიგიური აღზრდით იყო დაკავებული, მაგრამ ის ყოველთვის ვერ ახერხებდა ცხოვრებისა და ისტორიის ტრადიციული აღმოსავლური ღირებულებების მთლიანად აღმოფრხვრას. ბაალის და აშთორეთის კულტისკენ ებრაელთა პერიოდული მიბრუნება დიდწილად იმით აიხსნება, რომ ისინი ისტორიის ვალორიზაციაზე, ანუ ისტორიის თეოფანიად განხილვაზე უარს ამბობდნენ. მოსახლეობის ბევრი ფენისთვის, და სახელდობრ მიწათმოქმედთა საზოგადოებებისთვის ძველი რელიგიური კონცეფცია ბევრად მისაღები იყო; ეს უკანასკნელი მათ „ცხოვრებასთან“ აახლოებდა, და ეხმარებოდა ისტორიის „ატანაში“ თუ არა, მის უგულებელყოფაში მაინც. მესიანურ წინასწარმეტყველებათა უდრეკი სწრაფვა იმისკენ, რომ ისტორია მიეღოთ ისეთად, როგორიც იყო და ის იაჰვესთან დაუნდობელ დიალოგად განეხილათ, მათი სურვილი, რომ სამხედრო მარცხი მორალურ-რელიგიური თვალსაზრისით სასარგებლოდ მიეჩინათ, და ყოველი მარცხი აეტანათ რაკი ის იაჰვეს და ისრაელის ხალხის შერიგებისთვის და ამ უკანასკნელის საბოლოო გადარჩენისთვის იყო საჭირო, მათი მისწრაფება, რომ თითოეული მომენტის გადამწყვეტი ხასიათი აღენიშნათ, და შესაბამისად მისთვის რელიგიური ღირებულება მიენიჭებითან — ძალიან დიდ სულიერ დაძაბულობას მოითხოვდა, რასაც ისრაელიანთა უმრავლესობა არ იზიარებდა, ისევე, როგორც ქრისტიანთა დიდი ნაწილი, განსაკუთრებით, უბრალო ხალხის წრიდან, უარს ამბობდნენ ჭეშმარიტ ქრისტიანულ ცხოვრებაზე. ბევრად უფრო იმედისმომცემი — და ადვილიც — იყო გადატანილი ხიფათებისა და განსაცდელის მიზეზები რაიმე ბოროტი „აქციდენციისთვის“(ჯადოქრობა და სხვ.) ან ერთგვარი „დაუდევრობისთვის“(რიტუალური შეცდომა) დაებრალებინათ, ვინაიდან მათი გამოსწორება მსხვერპლშეწირვის გზით ძალიან ადვილი იყო.
ამ თვალსაზრისით აბრაამის მაგალითი, რომელიც მსხვერპლს სწირავს, საუკეთესოდ წარმოაჩენს იმ განსხვავებას, რაც არქეტიპული განმეორებების ტრაციულ კონცეფციასა და ამ ახალ პარამეტრებს შორის არის. ეს ის რწმენაა, რომელიც რელიგიური გამოცდილების შედეგად მიიღება. ფორმალური თვალსაზრისით თუ განვიხილავთ, აბრაამის მიერ განხორციელებული მსხვერპლშეწირვა ღმერთისთვის პირველი ახალშობილის შეწირვაა, რაც ძველ აღმოსავლურ სამყაროში ფრიად გავრცელებული ჩვეულებაა, რომელსაც ებრაელები წინასწარმეტყველთა ეპოქამდე მისდევდნენ. მართლაც, პირველი შვილი ხშირად ღმერთის შვილად ითვლებოდა. მთელს ძველ აღმოსავლეთში გავრცელებული ჩვეულების თანახმად, გოგონები ღამეს ტაძარში ატარებდნენ, სადაც ისინი ღმერთისგან ნაყოფიერდებოდნენ(ან მისი წარმომადგენელი ქურუმისგან ან მისი წარგზავნილი „უცხოტომელისგან“). პირველი შვილის შეწირვით ისინი ღმერთს თავის კუთვნილს უბრუნდებდნენ. ახალგაზრდა სისხლი ქანცგამოლეულ ღვთაებას ძალას მატებდა(ის ღვთაება, რომელიც ნაყოფიერებაზე ზრუნავდა, საკუთარ სუბსტანციას სწირავდა და ამით ადამიანთა მოდგმის სიმრავლეს უზრუნველყოფდა, დროდადრო თავად სჭირდებოდა რეგენერაცია). გარკვეული თვალსაზრისით, ისააკიც ღმერთის შვილი იყო, ვინაიდან აბრაამს მაშინ მიეცა, როდესაც მისი ცოლი სარა დედობის ასაკს კარგა ხანს გადაცილებული იყო. მაგრამ ისააკი აბრაამს და სარას მათი რწმენისთვის მიეცათ; ის ასრულებული აღთქმის და რწმენის ნაყოფი იყო. აბრაამის მსხვერპლშეწირვა, მიუხედავად ძველსემიტურ სამყაროში გავრცელებულ ახალშობილთა მსხვერპლშეწირვებთან მისი ფორმალური მსგავსებისა, თავისი შინაარსით მაინც ძირეულად განსხვავდება მათგან. მაშინ, როცა ძველსემიტური სამყაროსთვის ასეთი მსხვერპლი, მიუხედავად მისი რელიგიური დანიშნულებისა, მხოლოდ და მხოლოდ ჩეულება იყო და ამ რიტუალის აზრი სრულიად მკაფიო იყო, აბრაამის შემთხვევაში მსხვერპლშეწირვა რწმენის აქტი იყო. აბრაამს არ ესმის, რატომ ითხოვენ მისგან ასეთ მსხვერპლს, მაგრამ ის ამას სჩადის, რადგან მისგან ღმერთი მოითხოვს ამ საქციელს. ამ აქტით, რომელიც ერთი შეხედვით სრულიად აბსურდულია, აბრაამი ახალ რელიგიურ რაობას, რწმენას უყრის საფუძველს. სხვები (მთელი აღმოსავლური სამყარო) ჯერ კიდევ საკრალურ წესრიგში აგრძელებენ ცხოვრებას და განვითარებას, მაგრამ აბრაამი და მისი მიმდევრები ამ წესრიგის ფარგლებს სცდებიან. კირკეგორის ტერმინოლოგიით თუ ვისარგებლებთ, უწინდელი მსხვერპლი „საზოგადო“ იყო, ანუ მათ საფუძვლად არქაული თეოფანია ედოთ, სადაც საქმე ეხებოდა მხოლოდ და მხოლოდ კოსმოსში საკრალური ენერგიის ცირკულაციას. ეს ისეთი აქტები იყო, რომელთა გამართლება თავად ამ აქტებში მდგომარეობდა; ისინი ლოგიკურ და თანმიმდევრულ სისტემაში იყრიდნენ თავს: ის, რაც ღმერთს ეკუთვნოდა, ისევ მას უნდა დაბრუნებოდა. აბრაამისთვის ისააკი ღმერთის საჩუქარი იყო და არაპირდაპირი და სუბსტანციური მუცლად ღების ნაყოფი. ღმერთსა და აბრაამს შორის უფსკრული წარმოიშვა, უწყვეტი კავშირის ჯაჭვი გაწყდა. აბრაამის რელიგიური აქტი ახალ რელიგიურ მასშტაბებს უდებს სათავეს: ღმერთი წარმოჩნდება როგორც რაღაც პირადული, სრულიად „გამოკვეთილი პარამეტრების“ სუბსტანცია — ის ყოველგვარი რაციონალური გამართლების გარეშე ბრძანებას გასცემს, ასაჩუქრებს, მოითხოვს, და მისთვის ყველაფერი შესაძლებელია. ეს ახალი განზომილება და მასშტაბი იუდეო-ქრისტიანული არსის მქონე რწმენის წარმოშობას შესაძლებელს ხდის.
ჩვენ ამ მაგალითით წარმოვაჩინეთ ებრაული რელიგიის სიახლე ტრადიციულ სტრუქტურებთან შედარებით. სწორედ ისეთნაირად, როგორც აბრაამის გამოცდილება შეიძლება ჩაითვალოს კოსმოსში ადამიანის ახალ რელიგიურ პოზიციად, ასევე წინასწარმეტყველება და ისტორიული მოვლენების მესიანური აღქმა, ისრაელიანთა ელიტის ცნობიერებაში აქამდე არნახულ მასშტაბებს აღწევს — ისტორიული მოვლენა თეოფანია ხდება, სადაც ჩნდება იაჰვეს ნება-სურვილიც და ღმერთსა და მის რჩეულ ერს შორის პირადი დამოკიდებულება. ქრისტოლოგიური ინტერპრეტაციებით გამდიდრებული იგივე კონცეფცია ფილოსოფიის იმ ისტორიას დაედება საფუძვლად, რომლის შექმნასაც, ავგუსტინედან მოყოლებული, ქრისტიანული აზროვნება ცდილობდა. მაგრამ კიდევ ერთხელ გავიმეორებთ, რომ ეს ახალი განზომილების რელიგიური გამოცდილება — რწმენა — არც ქრისტიანობაში და არც იუდაიზმში ტრადიციული კონცეფციის რადიკალურ ცვლილებას არ გამოიწვევს. რწმენა, უბრალოდ, ყველა ცალკეული ქრისტიანისათვის ხელმისაწვდომი ხდება. ლამის დღემდე ქრისტიანებად წოდებული მოსახლეობის უდიდესი ნაწილი ისევ თავს იცავს ისტორიისგან, ცდილობს არ შეამჩნიოს იგი, და ურჩევნია, აიტანოს, ვიდრე მას „ნეგატიური“ ან „პოზიტიური“ თეოფანიის მნიშვნელობა მიანიჭოს.
იუდეველთა ელიტის მიერ ისტორიის აღიარება და მისი ვალორიზაცია ტრადიციული ქმედებების საბოლოოდ გაქრობას არ ნიშნავს. სამყაროს საბოლოოდ რეგენერაციის ყველა მესიანური რწმენა ნათლად მიუთითებს მათ ანტიისტორიულ დამოკიდებულებაზე. იმდენად, რამდენადაც ებრაელს უკვე აღარ შეუძლია არ შეამჩნიოს ან რეგულარულად გაანადგუროს ისტორია, ებრაელი მას იმის იმედით იტანს, რომ ისტორია, საბოლოოდ, ერთ გარკვეულ მომენტში არსებობას შეწყვეტს. ისტორიული მოვლენებისა და დროის შეუქცევადობა ისტორიის დროში შეზღუდვით კომპენსირდება. სულიერების მესიანური თვალთახედვით, ისტორიისადმი გაწეული წინააღმდეგობა ბევრად უფრო ძლიერი აღმოჩნდა, ვიდრე ტრადიციული არქეტიპების და განმეორებადობის პერსპექტივაში იყო. თუ ამ მეორე შემთხვევაში ისტორიას უგულებელყოფენ ან შესაქმის პერიოდული განახლებით და დროის ასევე პერიოდული განმეორებით მას საერთოდ ანადგურებენ, მესიანური კონცეფციის თანახმად, ისტორია უნდა ავიტანოთ, ვინაიდან მას ესქატოლოგიური ფუნქცია აქვს, თუმცა მისი ატანა მხოლოდ იმიტომ არის შესაძლებელი, რომ ვიცით, იგი ერთ მშვენიერ აუცილებლად დასრულდება. ამგვარად, ისტორია იმიტომ კი არ უქმდება, რომ ადამიანი საკუთარ თავს მუდმივ აწმყოში აცნობიერებს, ეს არც რიტუალების პერიოდულად გამეორების საშუალებით ხდება, — არამედ ისტორია მომავალში უქმდება. შესაქმის პერიოდულ რეგენერაციას ჩაანაცვლებს ერთადერთი, უნიკალური რეგენერაცია, რომელიც მოხდება in illo tempore მომავალში. მაგრამ ისტორიის გაუქმების სურვილი ისეთივე ანტიისტორიული დამოკიდებულებაა, როგორც ეს სხვა ტრადიციულ კონცეფიციებს ახასიათებდა. 

დატოვეთ კომენტარი, თქვნი აზრი მნიშვნელოვანია!

თქვენი გამოხმაურება
შეიყვანეთ თქვენი სახელი