ალტრუიზმი და პროსოციალური ქცევა

0
312

ალტრუისტულს უწოდებენ ინდივიდის მიერსაკუთარი ნებით განხორციელებულ დახმარებით, რაიმე სარგებელის მიღების მოლოდინის გარეშე. ასეთი ქცევისათვის ერთადერთი სარგებელიიქნება ის რომ გაკეთდა კეთილი საქმე. ამ დეფინიციით ქცევა არის თუ არა ალტრუისტული განისაზღვრება იმ ინდივიდის განზრახვით, ვინც დახმარებით ქცევას ახორციელებს.

პროსოციალური ქცევა თავისი მნიშვნელობით შედარებით უფრო ფართეა და მოიცავს ნებისმიერ ქცევას, რომელიც მიმართულია სხვა ადამიანისთვის დახმარების გაწევისკენ, მიუხედევად იმისა თუ რა მოტივი უდევს მას საფუძვლად. უმრავლესობა ასეთი პროსოციალური ქცევა შეიძლება არ იყოს უანგაროდ განხორციელებული. თუ ასეთი დახმარებითი ქცევა ხორციელდება რათა შტაბეჭდილება მოახდინო ვინმეზე ან იმისთვის, რომ ქულა დაიწერო, რომელიც შემდგომში გამოგადგება ცხოვრებისეული კარიერისათვის, ქცევა არ ჩაითვლება ალტრუისტულად.

კვლევები ადასტურებენ, რომ პროსოციალური ქცევა საზოგადოებრივ ურთიერთობაში ჩვეულებრივი მოვლენაა. 3-5 წლის ბავშვებზე დაკვირვებებიც კი აჩვენებენ, რომ ისინი ერთი საათის განმავლობაში 15 ასეთ პროსოციალურ ქცევას ახორციელებენ. ასევე დასტურდება პროსოციალური აქტიობა, გარკვეული სიხშირით, ყველა ასაკის ადამიანებში.
აღმოჩნდა, რომ პროსოციალურ ქცევაზე გავლენას ახდენს ადამიანებს შორის ურთერთობის ხასიათი. მიუხედავად იმისა პროსოციალური ეფუძნება მოვალეობის გრძნობას, ემპატიას თუ სხვა მოტივებს, მეტი ალბათობით იმ ადამიანების მიმართ ხორციელდება ვისაც ვიცნობთ ან ვინც გვიყვარს ვიდრა იმათ მიმართ ვისაც არ ვიცნობთ. თანაც აღმოჩნდა რომნაცნობებისა და მეგობრებისადმი დახმარება ხორციელდება წინასწარ განზრახვით. თუმცა, როგორც ზემოთ მიუთითეთ, უდცხოსადმი დახმარება, როცა მეს ეს სჭირდება არც თუ ისე იშვიათი მოვლენაა.

სოციალურ ფსიქოლოგიაში იყო მცდელობა პროსოციალურ ქცევასთან დაკავშირებული მოვლენები აეხსნათ თანაგრძნობა –ინდიფერენტულობის ფენომენით, მაგრამ შემდგომ კვლევებში განსხვავებული ცვლადების მნიშვნელობაზე გამახვილდა ყურადღება. განსაკუთრებით აღინიშნა ის ფაქტი, რომ მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა სხვისადმი დახმარების საჭიროებისას პოტენციონალური დამხმარე მარტოა თუ სხვების კომპანიაშია. აღმოჩნდა, რომ მარტოხელა მოწმე უფროა მზად (და დახმარებას ახორციელებს უფრო სწრაფად) ვიდრე როცა მასთან ერთად სხვებიც არიან. ამ ფაქტს მოწმის ეფექტი უწოდეს.

დატოვეთ კომენტარი, თქვნი აზრი მნიშვნელოვანია!

თქვენი გამოხმაურება
შეიყვანეთ თქვენი სახელი